Muzeum Przyrody i Techniki w Starachowicach (S,T5)
Placówka muzealna znajduje się na miejscu dawnego zakładu wielkopiecowego. Jej najcenniejszym obiektem jest wielki piec z zachowanym kompletnym ciągiem technologicznym, działający w okresie 1899–1968. W muzeum prezentowane są również zabytkowe samochody: pierwszy samochód ciężarowy Star 20 oraz Star 266, który brał udział w wyścigu Paryż – Dakar. Zwiedzający mogą podziwiać także bogate zbiory paleontologiczne, w tym tropy dinozaura z okresu jury. Podczas organizowanej tu imprezy „Żelazne Korzenie”, na terenie zrekonstruowanej osady hutniczej, odbywają się m.in. pokazy wytopu żelaza w piecach dymarskich.
Muzeum Przyrody i Techniki, Ekomuzeum im. J. Pazdura
ul. Wielkopiecowa 1, 27-200 Starachowice
tel./faks 041 275 40 83
www.ekomuzeum.pl
Muzeum Zagłębia Staropolskiego w Sielpi (J4)
W 1. poł. XIX w. zaczął tu działać jeden z największych zakładów przemysłowych Zagłębia Staropolskiego. Fabryka składała się z walcowni, pudlingarni (zakładu przerabiającego surówkę na żelazo kowalne), budynków magazynowych, szpitala, szkoły i osiedla robotniczego. Zakład był czynny do 1921 r., a w 1934 r. decyzją władz został uznany za zabytek i przekształcony w muzeum. Do najcenniejszych eksponatów należą największe w Europie metalowe koło napędowe o średnicy 8 m, wielkopiecowa maszyna parowa z Rzucowa i obrabiarki firmy Foxa z 1926 r. oraz wiele innych unikatowych maszyn i urządzeń. Na dziedzińcu fabrycznym znajduje się młot wodny z Drukarni i lokomobila, czyli maszyna używana dawniej do napędu maszyn rolniczych, prądnic, pomp itp.
Muzeum Staropolskiego Zagłębia Przemysłowego
ul. Słoneczna 19, Sielpia Wielka, 26-200 Końskie
tel. 041 372 02 93
Ruiny zakładu wielkopiecowego w Samsonowie (M6)
Pierwszy wielki piec typu bergamowskiego powstał tu w 1598 r., a w latach 1641–44 został zmodernizowany. Nowoczesny zakład wielkopiecowy – „Hutę Józef” – wzniesiono tu w latach 1818–22 staraniem Stanisława Staszica. Nowoczesna huta była w stanie wyprodukować ok. 800 ton surówki rocznie. Do czasu zainstalowania w 1829 r. maszyny parowej siłą napędową wszystkich urządzeń była woda. Niestety po pożarze w 1866 r. zakład nie został ponownie odbudowany. Dziś możemy oglądać jedynie jego ruiny.
Walcownia w Nietulisku Dużym (U6)
Walcownia w Nietulisku Dużym, wybudowana w latach 1834–45, stanowi jeden z obiektów powstałych w ramach projektu uprzemysłowienia doliny rzeki Kamiennej. Główny element założenia przemysłowego to hala produkcyjna wybudowana w stylu klasycystycznym. W jej wnętrzu znajdowały się niegdyś piece grzewcze, tokarki, suwnice oraz dwa 10-metrowe koła zamachowe. Po powodzi w roku 1903 walcownia przestała funkcjonować. Do dziś zachował się interesujący układ wodny.
Zabytkowy Zakład Hutniczy w Maleńcu (H3)
W Maleńcu znajduje się unikalny w skali europejskiej zakład hutniczy z zachowanym pełnym cyklem technologicznym. Fabrykę założył kasztelan Jacek Jezierski i funkcjonowała ona nieprzerwanie w latach 1784–1967 r. Zabytkowy park maszynowy powstał w 1836 r. W jego skład weszły walcownie oraz 11 małych i 4 duże gwoździarki do produkcji gwoździ ciętych z blachy. Pod koniec XIX w. w wyniku modernizacji zakład zyskał kolejne maszyny do produkcji łopat i szpadli. Wszystkie urządzenia są sprawne do dzisiaj. Jak pracują, można zobaczyć podczas imprezy „Kuźnice Koneckie”.
Maleniec 54, 26-242 Ruda Maleniecka
tel. 041 373 11 42,
www.maleniec.powiat.konskie.pl