Obiekty zabytkowe

Zamek w Podzamczu Chęcińskim - wybudowany przez starostę chęcińskiego Jana Branickiego w 1. poł. XVII w. W 2. poł. XVII w. po zniszczeniach zamku chęcińskiego podczas potopu szwedzkiego ówczesny starosta Stefan Bidziński przeniósł do Podzamcza siedzibę starostwa, dokonując równocześnie rozbudowy całego kompleksu; dobudował budynek zwany oficyną oraz łuk tryumfalny, który według tradycji miał być wzniesiony na cześć wracającego spod Wiednia króla Jana Sobieskiego. Funkcje rezydencji zamek przestał pełnić po 1700 r., od tego czasu był jedynie folwarkiem. Fosy zamieniono na stawy, a w XIX w. budynek przekształcono w spichlerz. Wiele detali architektonicznych uległo zniszczeniu i zmieniono układ okien. W latach 20. XX w. zlokalizowano w nim szkołę rolniczą i przeprowadzono prace remontowe i budowlane: przebudowano oficynę, dobudowano między nią a dworem arkadowy łącznik, , dokonano remontu sklepień. Kolejne prace miały miejsce w latach 1939–44 pod nadzorem architekta Leona Kuszewskiego. Po II wojnie światowej, aż do lat 90. XX w., w zabudowaniach mieściła się szkoła rolnicza. Obecnie budynek stoi opuszczony. Z dawnego założenia zachowały się: dwukondygnacyjny dwór, ustawiona prostopadle do niego oficyna, łączący oba obiekty zawieszony korytarzyk, piękna barokowa brama z końca XVII w., do której prowadzi malownicza aleja lipowa. Obiekt otaczają pozostałości fosy oraz częściowo zachowane stawy.

Kościół w Bolminie – pierwszy, drewniany kościół pw. Przenajświętszej Nie­po­dziel­nej Trójcy, Najświętszej Marii Panny i św. Mikołaja został ufundowany przed 1573 r. (być może ok. 1567 r.) przez właściciela wsi Stanisława Brzeskiego z Brześcia herbu Ciołek. Wzniesiono go w innym miejscu niż obecnie. Zgodnie z wolą fundatora został wybudowany z miejscowego piaskowca oraz cegły. Przyjmuje się, że prace ukończono w 1604 r., o czym ma świadczyć umieszczona nad arkadą tęczy data oraz tarcze herbowe fundatorów na sklepieniu: stiukowe kartusze z herbami i napisami Ciołek IB, DB Jelita: AB, DP i Bogoria. 30 VI 1617 r. uroczystej konsekracji kościoła pw. Najświętszej Marii Panny dokonał biskup sufragan laodycejski Tomasz Oborski, z polecenia arcybiskupa gnieźnieńskiego, Wawrzyńca Gembickiego. W ołtarzu głównym umieszczono otaczany czcią wizerunek Matki Bożej Pocieszenia, zwanej Bolmińską. Prawdopodobnie obraz znajdował się w domu fundatora kościoła, a dopiero później został przeniesiony do kościoła. Podczas prac konserwacyjnych wykonanych w XX w. zauważono starszą warstwę malowidła: wizerunek Matki Bożej z XIV lub XV w. Znajduje się on obecnie w centralnej części ołtarza głównego, zasłaniany obrazem ze Świętą Rodziną. Kościół w Bolminie leży na trasie szlaku rowerowego „Miejsca Mocy”.

Ruiny dworu w Bolminie – obronny dwór, usytuowany na cyplu wzgórza, został wzniesiony w końcu XVI w. lub na pocz. XVII w. w stylu późnorenesansowym. Po pożarze w XVII w. został odbudowany i powiększony o kolisty ryzalit (występ muru) od strony południowej i ciąg pomieszczeń od strony północnej. W XIX w. przebudowano północną fasadę w stylu klasycystycznym, dobudowując ceglany portyk, a w ryzalicie w miejscu klatki schodowej urządzono pokoje na rzucie koła. Na elewacjach bocznych zachowały się częściowo obramienia okien, wykonane z ciosu, zaś w piwnicach i części parteru – sklepienia. Dwór stanowi przykład typowej, szesnastowiecznej siedziby średniozamożnej szlachty i był zamieszkany do 2. poł. XIX w., a obecnie stanowi trwałą ruinę. Dwór w Bolminie znajduje się na rowerowym Szlaku Architektury Obronnej (znaki czarne).

Willa Hemplów w Wolicy – wybudowana w 1910 r. z inicjatywy Joachima Hempla, właściciela Wolicy i zakładów wapienniczych, senatora Rzeczypospolitej. Wzniesiono ją w stylu secesyjnym oraz modernistycznym, z dominującą niegdyś w jej bryle wieżą widokową. W 1937 r. budynek spłonął wraz ze starym, parterowym dworkiem, przylegającym do jego południowej ściany. Willę odbudowano, ale bez wieży, zaś dworek całkowicie rozebrano. Po II wojnie światowej obiekt został przejęty przez Państwowe Gospodarstwo Rolnicze, a w poł. lat 70. zlokalizowano w nim Technikum Rolnicze, prowadzące gospodarstwo doświadczalne. Następnie majątkiem zarządzał Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach, organizując w willi ośrodek szkoleniowy. Ostatecznie majątek przejęła Spółdzielnia Rolnicza „Piast” w Chęcinach. W rezultacie niekorzystnych zmian własnościowych obiekt został zdewastowany i popadł ruinę. Obecnie zabudowę dworską stanowią: pałac, stary parterowy dworek, czworak, spichlerz, stodoły, stajnie, wozownia i kuźnia.

Muzeum Wsi Kieleckiej w Tokarni – muzeum, zwane popularnie Skansenem w Tokarni, zostało utworzone w 1976 r. na obszarze o powierzchni 65 ha. Ekspozycja jest podzielona na sześć sektorów, w których prezentowane są obiekty tradycyjnego budownictwa drewnianego. Do najciekawszych należą: kościół z Rogowa, karczma, dwór, zagrody świętokrzyskie, wiejska apteka, kuźnia, wiatrak, studnia z kieratem. Obecnie znajdują się tu 33 obiekty architektury dworskiej i małomiasteczkowej z regionu świętokrzyskiego, nadwiślańskiego i terenów lessowych. Docelowo ma ich być 80. Na terenie Skansenu odbywa się wiele imprez kulturalnych, m.in. Dymarki Ołowiu, Świętokrzyski Jarmark Agroturystyczny, Niedziela w Skansenie.

Pomnik Lotników w Polichnie – w okresie międzywojennym na terenie wsi powstała szkoła szybowcowa. Pamiątkę po jej istnieniu stanowi Pomnik Lotników, przedstawiający uskrzydlonego młodzieńca, umieszczony przy drodze na szybowisko.

Kościół w Łukowej – pierwszy drewniany kościół pw. Nawiedzenia NMP powstał na pocz. XV w. jako fundacja dziedzica Klemensa i jego małżonki Małgorzaty. Podczas wizytacji biskupiej w 1748 r. uznano, że świątynia jest w bardzo złym stanie, toteż decyzją Anny Szaniawskiej z Ossolińskich wzniesiono na miejscu starego kościoła nowy, drewniany kościół pw. Pocieszenia Matki Bożej. Obecną, murowaną świątynię wybudowano w 1900 r. w stylu neoromańskim, po czym drewniany kościół został rozebrany.

„Ptasi Azyl” w Ostrowie – inicjatorem powstania Ośrodka Pomocy Dzikim Zwie­rzę­tom był Janusz Wróblewski, który na obszarze o powierzchni 76 arów stworzył miejsce schronienia dla wymagających opieki bądź leczenia ptaków i innych zwierząt. Do ośrodka trafiają zwierzęta przekazywane przez konserwatora przyrody, weterynarzy, myśliwych i osoby prywatne. Jeden skromny murowany budynek stanowi zaplecze gospodarcze, w którym mieści się sala służąca do przetrzymywania zwierząt. Część spośród nich znajduje się w specjalnych wolierach, niektóre ptaki swobodnie poruszają się po terenie całego ośrodka. Większość osobników po okresie leczenia wraca do warunków naturalnych, niemniej jednak zdarza się również i tak, że pozostają tu na stałe. Ośrodek prowadzi działalność edukacyjną i jest licznie odwiedzany przez dzieci i młodzież. Ostrów 10, 25–060 Ostrów, tel.: 041 315 48 45, 692 495 942, www.ptasiazyl.pl, e-mail: fundacja@ptasiazyl.pl.

Kościół w Starochęcinach – pierwotnie była to drewniana świątynia, ufundowana przez Mikołaja Sieciesławowicza w XIII w. Decyzję o budowie kościoła murowanego podjął starosta chęciński Stefan Bidziński pod koniec XVII w. Za autora projektu uważa się architekta królewskiego Tylmana z Gameren. Prace budowlane zakończono w 1718 r. Kościół został ulokowany na terenie dawnego cmentarza, otoczonego murem. Świątynię wybudowano na planie krzyża greckiego, na skrzyżowaniu naw znajduje się bogato zdobiona dekoracją stiukową kopuła z końca XVII w. Po obu stronach kościoła wznoszą się dzwonnice, natomiast do prezbiterium przylegają zakrystia i skarbczyk. Częściowo zachowało się oryginalne wyposażenie z XVIII w. Obecnie świątynia jest kaplicą rektoralną, czyli filią kościoła w Chęcinach.